Op naar Noord

Frank Alsema wilde graag een prominente opgang, ‘een statement’, al is dat voor deze wenteltrap een understatement. Hij is robuust en gigantisch en staat centraal in de hal. “Ik heb ‘m uit een BMW-showroom in Den Haag.”

Zijn huis is van de grond af opgetrokken uit Marktplaatsvondsten. De kozijnen die daar vanwege meetfouten zijn gedumpt, zitten nu aan de voorgevel aan de Monnikskapstraat. Op het balkon staat een honderd jaar oud smeedijzeren hekwerk uit de Lingestreek, binnen hangen brandwerende deuren uit de UvA en een ziekenhuispoort uit Zutphen wacht op een bestemming. “Kijk, dit is een granaatinslag geweest,” zegt Alsema, wijzend op twee gebroken spijlen.

Dit is geen huis, dit is een levenswerk. Alsema verzamelde de materialen en architect John Zondag tekende er een woonwerkhuis van. “Het is andersom ontworpen.” Dat vergt veel geduld. “Je moet niet alles meteen af willen hebben. Je moet ook leven. Ik ben gisteren een dag weg geweest op de racefiets.”

De bouwmethode, niet voor iedereen weggelegd, heeft twee grote voordelen: het is goedkoop en je houdt je persoonlijke CO2-voetfadruk klein. Helemaal als je het zo duurzaam maakt als Alsema.

Onder het huis ligt een bassin voor zesduizend liter regenwater. Daarmee worden de wc’s doorgespoeld, de was gedraaid en de dakakker bewaterd. De houtkachel heeft een fijnstoffilter. Ook voorziet hij in eigen stroom en warmte.

Alsema scharrelde niet alleen indrukwekkend veel spullen naar Buiksloterham, hij formuleerde er ook een circulaire filosofie bij. Uiteindelijk staat hier Palais Récup (350 vierkante meter!). Van het Franse woord récupération, dat ‘terugwinnen’ en ‘herstel’ betekent.

Met boven een woning voor hemzelf en beneden ‘the third place’ – “een plek voor een lezing, een pop-up winkel of een expositie. Achter komen drie appartementen voor ouderen. “Ik zou het mooi vinden als zij the third place gaan draaien. Nu zijn er nog programmeerbare plekken in Noord, maar die verdwijnen misschien ook. Als alles dan vol zit met Starbucks, hebben we altijd deze vrije ruimte nog.”

 

Dit artikel is gepubliceerd in Parool 3 juni 2017, special Op naar Noord, p. 38-39, tekst Malika Sevil, foto’s Erik Smits.

Andersom ontwerpen

Waarom alles nieuw aanschaffen, als je veel bouwmaterialen voor minder dan de helft en soms zelf gratis kunt vinden? Palais Récup is andersom ontworpen; eerst de materialen, daarna het ontwerp. Met maximale vrijheid voor functionaliteit en experiment; een zelfbouw laboratorium.

Eigenbouwer Frank Alsema verzamelde eerst wat hij mooi vond en dacht te kunnen gebruiken. Met deze ‘database’ aan materialen vroeg hij architect John Zondag hier een huis omheen te ontwerpen.

De actieve bewoner is een professional, nou en?

Bewoners die hun eigen wijk ontwikkelen, kan dat? De eerste bewoners van Buiksloterham aan de Amsterdamse IJ-oever tonen zich uiterst initiatiefrijk. Alom lof, want bottom-up is in de mode. De kritiek: het zijn eigenlijk professionals. Trekker Frank Alsema: ‘Zijn we dan geen burger en bewoner meer?’

Lees het hele interview met Frank Alsema op het platform Sociale Vraagstukken.

Innovatie spreekt: Frank Alsema

In deze rubriek komen mensen aan het woord die een hart hebben voor innovatie. In korte portretvideo’s laten zij ons meekijken met hun wereldbeeld. Ondertussen vertellen ze over het belang van en hun passie voor innoveren. De video’s zijn er voor inspiratie en associatie en ter lering en vermaak – troost, zo u wilt.

In deze aflevering komt Frank Alsema aan het woord. Hij is kwartiermaker voor Buiksloterham in Amsterdam Noord, een gebied dat geoormerkt is als lab voor de circulaire stad.

Lees meer over de Innovatie-estafette.

Tegenlicht Meet Up Bouw ’t zelf!

Zelfbouw krijgt een steeds grotere rol in de toekomst van de woningontwikkeling. Hoe zal dit de bouwsector beïnvloeden?

De bouwsector komt weer in beweging. Niet door projectontwikkelaars maar door de burgers, die zelf hun huis bouwen.

Met in dit programma onder anderen:

  • Alexander Oey, programmaker bij VPRO Tegenlicht
  • Frank Alsema, placemaker Buiksloterham
  • Heiko Vader, projectmanagementbureau / Gemeente Amsterdam
  • Lisette Langerwerf, gebiedsontwikkelaar Alliantie
  • Agnes Franzen, universitair docent Gebiedsontwikkeling, TU Delft

VPRO Tegenlicht met Frank Alsema en John Zondag

VPRO Tegenlicht is met Frank Alsema en John Zondag op pad geweest om het zelfbouw plan van Frank te laten zien. In Nederland zijn veel bouwprojecten stil komen te liggen terwijl de materialen als kozijnen en gevels vanuit fabrieken wel al geleverd zijn. Ontwerpen van een huis vanuit deze nieuwe al bestaande materialen is de uitdaging.

Bekijk de volledige aflevering via VPRO Tegenlicht.